Dr. Froukje D. Wirtz is organisatiepsycholoog en wijsgerig pedagoog, gespecialiseerd in persoonlijk leiderschap. Zij was docent hbo en post-hbo en parallel hieraan was zij verbonden aan een Consulting Group. Juist de verbinding theorie en praktijk werkt(e) inspirerend. Onder andere als bibliocoach zet zij haar zoektocht voort naar wakker worden in en aan de nieuwe tijd en wat er daarin toe doet. Recente publicatie: NIPS; evenwichtig denken, doen en zijn. Uitgeverij Stili Novi.

Empathie

door Froukje Wirtz

Door

  Mw. dr. Froukje Wirtz

Data   woensdag 7 en 21 november 2018
Tijd   14.30 - 16.00 uur
Plaats

  Walkartcentrum, Kerkweg 19, Zeist

Opgave via   contactpagina

Kosten

  € 10,00 voor leden en vrienden van de Walkartgemeenschap,
  € 15,00 voor anderen, inclusief koffie en thee.

In het licht van het jaarthema Wie is de ander? bespreken we in twee bijeenkomsten het thema empathie.

In de eerste plaats buigen wij ons over het begrip empathie. Empathie is het vermogen om je, al dan niet bewust, te verplaatsen in het gedrag en de gedachten van anderen, om hun gevoelens, hun standpunten en gedragingen beter te begrijpen. Deze definitie bevat een aantal psychische vermogens waarvan ieder gebruik maakt bij empathie. Het betreft waarnemen, voelen, denken, willen en handelen (gedrag). Deze omschrijving brengt ons bij de psychologie. De invalshoek die de empathisch handelende persoon (de actor) hanteert kan variëren. Bijvoorbeeld: sommigen zijn empathische waarnemers; sommigen gebruiken meer hun verbeeldingskracht. In alle gevallen is er interpretatie in het spel.

In een andere omschrijving is empathie invoelen, de ander aanvoelen. Dat doen wij door ons in hem of haar te verplaatsen; even in de schoenen van de ander te gaan staan. Dan kan er sprake zijn van een flits van de samenhang van het geheel, of van de essentie. Deze omschrijving brengt ons bij de systemische benadering. De actor bespeurt iets van de wetten van samenhang binnen het grotere geheel en wat de onderlinge verhoudingen daarin zijn.

 

Vervolgens gaan wij in op het ontstaan van empathie. We kijken o.a. naar hechtingsgedrag, meestal plaatsvindend in het gezin en we bezien de allengs opkomende neiging tot individuatie. We willen erbij horen en we willen autonoom zijn en dit liefst beide tegelijk. In een -te bespreken- opvatting heeft ieder van ons zich in het leven te verstaan met drie kernparadoxen of onoverbrugbare [?] tegenstellingen:

  • de paradox van erbij te horen. Wie/wanneer wel en wie/wanneer niet?
  • de paradox van het zich verbinden en verantwoordelijkheid nemen;
  • de paradox van spreken versus zwijgen. Het gaat hier om wederzijdsheid invloed hebben en beïnvloed worden.

Het voluit omgaan met paradoxen vereist moed. Wat je ook doet: er is meervoudigheid. In zekere zin staan alle dingen meer dan één interpretatie toe.

In het verlengde van de bespreking van het ontstaan van empathie ligt de vraag hoe houd je dit vermogen op peil? Tenzij je een natuurtalent bent, moet empathisch handelen geoefend blijven worden. Verschillende opties passeren de revue (verg. NIPS, Stili Novi, 2015).

Het verschijnsel empathie kent felle tegenstanders en duidelijke voorstanders. Bij één van de voorstanders, Dacher Keltner (De machtsparadox, Het Spectrum, 2016), staan we iets langer stil.

 

Tijdens de bijeenkomsten zal blijken dat het vraagstuk wie de ander is en wat er in hem of haar omgaat, nauw verband houdt met de mate waarin men zichzelf kent. Dat wij waarschijnlijk niet toekomen aan verdieping van zelfkennis hoeft niet Freudiaans te zijn. Het is een hoofdstuk apart.