Theo Nederpelt

Hoe onvrij is een musicus?

Door   Theo Nederpelt
Datum   vrijdag 13 april 2018
Tijd   20.00- 22.00 uur
Plaats   Walkartkerk, Kerkweg 23, Zeist
Kosten

  De toegang is vrij; na afloop is er een collecte en
  een nazit met wijn en sap.

Een musicus is gebonden aan de tonen die hij op zijn instrument kan weergeven; al die tonen hebben een vaststaand trillingsgetal, de toonhoogte. Daar moet hij (of zij) dus wat van zien te maken. Dat kan op twee manieren: de noten weergeven die componisten (van vroeger en van nu) hebben opgeschreven, of muziek creëren door improvisatie.

 

Het lijkt alsof het spelen van gecomponeerde stukken de vrijheid van de uitvoerder nóg verder beperkt, je zou ze ook door een computer kunnen laten weergeven. Maar daar zit nu net het
addertje onder het gras! Een levend mens kan van dat muziekstuk een doorgaand en samenhangend geheel maken, waarbij de luisteraar al die nootjes gewoon vergeet en een beleving krijgt die volkomen los staat van de tijdsduur van zo'n muziekstuk. Dat betekent dat de musicus daar creatief mee om kan gaan, zonder de intenties van de componist verloren te laten gaan. Dat is de persoonlijke vrijheid waarmee hij de overgeleverde onvrijheid tegemoet treedt. Het is als met een schilderij: de schilder geeft iets essentieels weer, iets karakteristieks, wat met een foto niet te realiseren is.

 

Anders is het met de improvisatie. Nu liggen alleen de tonen vast die gebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld via de toetsen van de piano. De musicus volgt zijn eigen fantasie, maar moet voortdurend de lijn van zijn spel veranderen of aanpassen, al naar gelang de ingevingen die hij krijgt. Nu wordt het veel moeilijker een samenhangend geheel te creëren, het wordt als los zand of het wordt een saaie vertoning. De vrijheid van de improvisatie is dus zeer betrekkelijk.

 

Theo Nederpelt zal proberen deze twee manieren van musiceren te demonstreren. Voor het eerste moet hij hard studeren, voor het tweede moet hij hopen een goede dag te hebben...