De reis van Sint Brandaan

Liek Mulder werkte bijna veertig jaar als docent geschiedenis en maatschappijleer aan diverse middelbare scholen. Daarnaast is hij al decennialang actief als vrijwillig bestuurder bij organisaties en verenigingen. Sinds begin jaren tachtig schreef hij, vaak samen met anderen, een groot aantal publicaties voor het geschiedenisonderwijs en het ‘grote publiek’. In 2014 begon hij samen met Anne Doedens de reeks Oorlogsdossiers, boeken over oorlogen, uitgegeven door de WalburgPers in Zutphen. Inmiddels verschenen tien delen. Hij is coauteur van de recente uitgaven Agenten voor de koning. Engelse spionage tijdens het Rampjaar 1672-1673 en Moordbranders in de Republiek. Het Rampjaar door de ogen van Andries Schoemaker, 1672-1673.

De wereld verkennen en ontdekken

Ontdekkingsreizen en -reizigers

Door

Liek Mulder

Data woensdag 8 en 22 februari 2023
Tijd 14.30 - 16.00 uur
Plaats

Walkartcentrum, Kerkweg 19, Zeist

Opgave via

contactpagina

of telefonisch bij Ineke Krediet, 030-69 23 828

Kosten

€ 10,00 voor leden en vrienden van de Walkartgemeenschap,
€ 16,00 voor anderen.

Koffie en thee worden u aangeboden door de Walkartgemeenschap.

 

 

Onderweg …. maar waarheen?, het jaarthema van het Walkartwerk in het seizoen 2022-2023, nodigt onweerstaanbaar uit om ons te verdiepen in ontdekkingsreizen en ontdekkingsreizigers. Een eenvoudige definitie van een ontdekkingsreis is een reis waarin niet of weinig bekende gebieden verkend worden. Eenvoudig, omdat achter dergelijke reizen werelden schuil gaan. Om te beginnen de toenmalige wereld, maar natuurlijk ook de motieven om dergelijke reizen te ondernemen, en de redenen waarom vrouwen en mannen het ongewisse avontuur van zo’n reis wilden en vooral ook durfden aan te gaan.

Wat dreef mensen als de negentiende-eeuwse Nederlandse Alexandrine Tinne om het toen nog voor een deel onbekende Afrika te verkennen? Of, een bekender voorbeeld, Christoffel Columbus, die met zijn ‘ontdekking’ van Amerika de geschiedenis van dat continent haast onvoorstelbaar beïnvloedde. Wat te denken van Willem Barentsz., Jacob Roggeveen en Hendrick Hamel? En wat weten we eigenlijk van Sint Brandaan? In ieder geval veel minder dan van Neil Armstrong.

In februari 2023 verdiepen we ons in dit boeiende onderwerp. We laten ons onder andere leiden door een conclusie als: ‘De eerste Amerikaan die Columbus ontmoette, heeft een trieste ontdekking gedaan’, een uitspraak van de Duitse schrijver en natuurkundige G. C. Lichtenberg (1742-1799). Ook inspirerend, de Carthaagse veldheer Hannibal (247-183/181 v.Chr.) die stelde: ‘We zullen de weg vinden. En anders maken we er één.’ Zeer toepasselijk voor ontdekkingsreizigers: ‘Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen’. Kortom, centraal in deze lezingen staan ontdekkingsreizen en ontdekkingsreizigers die de wereld en de wereldgeschiedenis hebben beïnvloed en sporen hebben nagelaten die ook anno 2023 nog zichtbaar zijn.

 



Wat dreef mensen als de negentiende-eeuwse Nederlandse Alexandrine Tinne om het toen nog voor een deel onbekende Afrika te verkennen? Of, een bekender voorbeeld, Christoffel Columbus, die met zijn ‘ontdekking’ van Amerika de geschiedenis van dat continent haast onvoorstelbaar beïnvloedde. Wat te denken van Willem Barentsz., Jacob Roggeveen en Hendrick Hamel? En wat weten we eigenlijk van Sint Brandaan? In ieder geval veel minder dan van Neil Armstrong.ederland ging in de zeventiende eeuw buitengewoon slordig om met twee belangrijke politici met grote verdiensten. Op 13 mei 1619 onthoofdde op het Haagse Binnenhof een beul raadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt, een man die een essentiële bijdrage had geleverd aan het ontstaan en de ontwikkeling van de Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden. Op 20 augustus 1672 onderging een van zijn opvolgers een nog gruwelijker lot. Raadpensionaris Johan de Witt (1625-1672) werd met zijn broer Cornelis op die dag op een gruwelijke manier gelyncht op het Groene Zoodje in Den Haag.Hoe was het mogelijk dat een zo invloedrijk politicus, zowel op het gebied van de binnen- als de buitenlandse politiek, op deze manier het leven werd benomen?

 

Een goed antwoord is niet zo makkelijk te geven. Daartoe moeten we ons verdiepen in het leven van een man die een archief met 35.000 brieven naliet en bekend stond als een meesteronderhandelaar. Iemand die een sleutelrol speelde in de Gouden Eeuw. Een politicus die van verder kijken een ware kunst maakte.

 

Het begrip De Ware Vrijheid speelde een grote rol in het leven van De Witt. Dat was de naam die hij gaf aan het Eerste Stadhouderloze Tijdperk (1650-1672). Regenten bestuurden het land, in de meeste gewesten zonder bemoeienis van een stadhouder. Niet alle regenten waren het hiermee eens, er waren in de Republiek ook orangistische regenten. Feitelijk tekenen zich hier al de contouren af van latere politieke landschappen in Nederland, het begin van een liberale traditie. Overigens, dat een land vooral door burgers werd bestuurd, was uniek in de zeventiende en achttiende eeuw.

 

Kortom, meer dan voldoende stof voor twee boeiende middagen.