De nieuwe reeks boekbesprekingen door Rogier van der Wal, wil hij invullen met twee (al overleden) winnaars van de Nobelprijs voor de Literatuur. Bepaalde werken van deze auteurs zijn de laatste tijd vaak genoemd in relatie tot de coronacrisis.

Verder kijken met José Saramago

door dr. Rogier van der Wal

Door dr. Rogier van der Wal
Datum 7 oktober 2020
Tijd 14.30 - 16.30 uur
Plaats Walkartcentrum of -kerk (ruimer), Kerkweg 19, Zeist 
Opgave bij

Ineke Krediet, tel: 030-6923828 of

via de contactpagina

Kosten € 5,00 voor leden en vrienden van de Walkartgemeenschap;
€ 8,00 voor anderen.
Koffie of thee worden u aangeboden door de Walkartgemeenschap

Op 7 oktober zorgt de Portugese auteur José Saramago (1922-2010) voor een verrassende invalshoek in zijn indringende roman De stad der blinden uit 995. Deze roman is ook verfilmd (in 2008, ‘Blindness’) en voor toneel bewerkt. Het is het verhaal van een epidemische blindheid die ineens in Lissabon opduikt en in korte tijd apocalyptische vormen aanneemt. De ziekte blijkt zeer besmettelijk; reden om alle zieken te isoleren in een oud ziekenhuis buiten de stad. Daar is het al spoedig nauwelijks uit te houden. Opmerkelijk genoeg is er één persoon, de vrouw van de oogarts (die zelf ook blind wordt), die immuun is en haar zicht behoudt; zij ziet zich echter genoodzaakt om te doen alsof ze ook blind is. Saramago’s beklemmende verhaal getuigt van een sombere mensvisie, en is vaak genoemd in de afgelopen tijd als voorbeeld van reflectie op wat er gebeurt als er een heftige besmettelijke ziekte uitbreekt.


Je moet als lezer wennen aan de geheel eigen schrijfstijl van Saramago, die hij zich na lang oefenen heeft verworven. Hij was van eenvoudige komaf en kwam pas later in zijn leven met boeken in aanraking, was aanvankelijk opgeleid als machinebankwerker. Pas na een lang rijpingsproces had hij zijn eigen stem gevonden. Dat leverde een eigenzinnig en origineel oeuvre op, met soms prachtige vondsten. De stad der blinden is daar een goed voorbeeld van; hetzelfde geldt voor 'Het verzuim van de dood', een roman die begint én eindigt met de zin “De volgende dag ging er niemand dood.” Zijn boeken kenmerken zich door bladzijden lang zonder alinea’s of witregels: het ziet er op het eerste gezicht niet uitnodigend uit, totdat je begint  te lezen en in de cadans komt. Dan leest het eigenlijk verrassend plezierig en soepel. Het vervolg op 'De stad der blinden' is al even spitsvondig. De stad der zienden uit 2004 begint met verkiezingen waarbij bijna iedereen blanco stemt, iets wat het hele systeem ontregelt en grote gevolgen heeft. De intrige is een mooi spiegelbeeld van het eerdere boek: daar gaat het erom mensen de ogen te openen die hun naasten niet zien, en hier wil het systeem ziende mensen juist blind houden, een opzet die - uiteraard - grandioos mislukt.