Mr.drs. Johan de Wit

Mr. drs. Johan de Wit is onze voorganger. Hij is in Leiden en in Kampen opgeleid tot jurist en theoloog. Naar eigen zeggen heeft hij zijn theologische studie ervaren als een heel uitgebreide cursus algemene ontwikkeling.

 

De verbeelding waartoe de menselijke geest in staat is, blijft hem verwonderen en vanuit die verwondering spoort hij ons aan tot zelfonderzoek.

Alles begint en eindigt bij het kennen van jezelf en wat ons is overgeleverd uit de oude boeken en met name de leringen en uitspraken van Jezus helpen ons daarbij. Door het filter van de man uit Nazareth kunnen wij de wereld anders zien dan wij gewend zijn en dat is, aldus Johan de Wit, het grote geheim van religieus zijn.

 

De vrijzinnigheid is voor hem de enige geloofsrichting waarin het raadsel van de verhouding tussen God en mens en ons bestaan in deze wereld op een aanvaardbare en voorstelbare manier ter sprake gebracht wordt.


Overdenkingen:
De rijke jongeling
18 oktober 2020
Omgang met elkaar
20 september 2020
overdenking
16 augustus 2020
de creativiteit van eva
21 juni 2020
Paasboodschap 2020
12 april 2020
overdenking Jezus
16 februari 2020
Overdenking Simson
19 januari 2020
kerstoverdenking
25 december 2019
de vrijheid van Paulus
15 december 2019
overdenking
24 november 2019
spiritualiteit toen en nu
20 oktober 2019
Overdenking (wantrouwen machthebbers)
15 september 2019
klein en groot
01 september 2019
Pinksteroverdenking
09 juni 2019
de vrouw
19 mei 2019
paasoverdenking
21 april 2019
de verzoekingen van Jezus
17 maart 2019
vergankelijkheid
17 februari 2019
de zin van religie
20 januari 2019
spiritualiteit van kerst
25 december 2018
Het kinderpardon
09 december 2018
Vertrouwen
09 december 2018
overdenking (verlies van godsbeelden)
25 november 2018
Overgangen
21 oktober 2018
De anderen
02 september 2018
De richting van je leven
17 juni 2018
Overdenking Pinksteren (bezinning)
20 mei 2018
paasoverdenking
01 april 2018
innerlijke tegenkracht
18 maart 2018
De verlamde man
19 februari 2018
Toren van Babel
21 januari 2018
Kerstoverdenking
25 december 2017
Job
26 november 2017
De zondebok
15 oktober 2017
Het tiende gebod
17 september 2017
vrijheid
03 september 2017
overdenking Pinksteren
04 juni 2017
Meimaand Mariamaand
14 mei 2017
Overdenking Pasen 2017
16 april 2017
Blijf niet staren op wat vroeger was
19 maart 2017
Het nut van religie
19 februari 2017
overdenking kerst
25 december 2016
Beloften
11 december 2016
De roeping van Mozes
20 november 2016
Licht
16 oktober 2016
De ongrijpbaarheid van de liefde
18 september 2016
Schuld en schaamte
03 juli 2016
Angst
19 juni 2016
Pinksterpreek
15 mei 2016
Paaspreek
27 maart 2016
De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan
21 februari 2016
Het vijfde gebod
17 januari 2016
Kerstpreek 2015
25 december 2015
Menselijk tegenover
21 juni 2015
De trooster, heilige geest
17 mei 2015
Macht
15 maart 2015
Grondhoudingen van het koninkrijk
15 februari 2015
Kerstpreek 2014
25 december 2014
Richteren11: 29-35
16 november 2014
Correcties van de ziel
19 oktober 2014
Lazarus
21 september 2014
Licht
18 mei 2014
Paaspreek 2014
20 april 2014
De heilige geest
16 maart 2014
De bruiloft te Kana
16 februari 2014
De verloren zoon
19 januari 2014
Identiteit
17 november 2013
Eerbied voor de schepping
20 oktober 2013
Onze schaduw
15 september 2013
De ander
16 juni 2013
Pinksterpreek
19 mei 2013
Luchtfietserij
21 april 2013
Paaspreek 2013
31 maart 2013
Het koninkrijk van Jezus
17 maart 2013
Bildung
17 februari 2013
Wetenschap en wijsheid
27 januari 2013
kerstpreek 2012
25 december 2012
Wat blijft en voorbijgaat
18 november 2012
Geest
21 oktober 2012
Religie
16 september 2012
Verlangen naar eenheid
17 juni 2012
Het buitenissige
20 mei 2012
De kunst van het liefhebben
18 maart 2012
Verwachtingen
19 februari 2012
Idealisme
29 januari 2012
kerstpreek 2011
24 december 2011
Mens en tijd
20 november 2011
Vrijzinnigheid
16 oktober 2011
Wat beweegt ons?
04 september 2011
Het verlangen naar macht
15 mei 2011
Het verlangen naar macht
17 april 2011
Religie en wetenschap
20 maart 2011
Beeldvorming
20 februari 2011
De grenzen van het ego
23 januari 2011
Kerstpreek 2010
25 december 2010
Richting zoeken
27 november 2010
Metamorfosen
21 november 2010
Het goede leven
19 september 2010
Het 7e zegel
20 juni 2010
Hoeders
18 april 2010
Het onzichtbare christendom
21 maart 2010
Mozes
21 februari 2010
Simson
17 januari 2010
De Christus
15 november 2009
Hebben en zijn
18 oktober 2009
Een eigen weg
06 september 2009
Bevrijding door liefde
05 juli 2009
De verborgen Jezus
21 juni 2009
Leven in verhalen
17 mei 2009
Betekenis van het Evangelie
19 april 2009
De ander
15 maart 2009
Geest van de waarheid
15 februari 2009
God als geheim in ons leven
25 januari 2009
Kerstpreek 2008
25 december 2008
Verzet en overgave
21 december 2008
Tien geboden
16 november 2008
Relatie mens/natuur
19 oktober 2008
Het mysterie mens
21 september 2008
De geest
18 mei 2008
Liefde als leidraad
20 april 2008
Symbolen
13 april 2008
Exodus
30 december 2007
De 2e kant van de mens
16 december 2007
Geloven in de toekomst
09 december 2007
Natuur
02 december 2007
Trouw aan jezelf
26 november 2007
Projectie
19 november 2007
Geloof, hoop en liefde
12 november 2007
Vergeving
05 november 2007
Het leven als geschenk
28 oktober 2007
Ziel en geest
21 oktober 2007
Hoop
14 oktober 2007
Onderweg
07 oktober 2007
Martha en Maria
30 september 2007

kerstoverdenking

Kern van de overdenking

Lichtjes in de kerstboom, lichtjes in de tuin en rondom het huis, kaarsen op de tafel voor het kerstdiner, iedereen doet er aan, ongeacht wat hij of zij gelooft of niet gelooft.

Want iets in ons vertelt ons dat het licht aanzet tot een levenshouding die de wereld nodig heeft. Wie licht brengt, verspreidt vrede en medemenselijkheid, wie het licht in zich draagt is begaan met het lot van anderen en is, bewust of onbewust, op zoek naar de Christus in hemzelf.

 

Kerstoverdenking 2019

 

We leven in een wonderlijke en ook wel donkere tijd. Op het wereldtoneel spelen vooral mannelijke machthebbers een bedenkelijke rol. We hebben te maken met een Amerikaanse president en een Russische volksmenner, Trump en Poetin, grote ego’s, die iedere zin beginnen met het woord IK met hoofdletters. En ze zijn niet de enigen. Je kunt het lijstje aanvullen met Erdogan van Turkije, Kin Jung Un van Noord-Korea en nog veel meer leiders die vervuld zijn van zichzelf en daar luidkeels en triomfantelijk berichten over rondstrooien.

 

De meeste van die berichten staan op gespannen voet met de waarheid. De waarheid van onze dagen is kneedbaar en buigzaam en ook het nieuws is niet meer te vertrouwen. We krijgen te maken met termen als nepnieuws en alternatieve feiten. Daar word je achterdochtig van: wat is waar en niet waar en welk bericht kan ik nog geloven? De argwaan regeert.

 

Tussen al dit geruis en gedruis waar we dagelijks mee te maken hebben, is er dan één keer per jaar een korte periode waarin we aandacht hebben voor het kerstverhaal en wat ons dat te zeggen heeft. Eigenlijk ook nepnieuws, want wat erover in het Evangelie staat is hoogstwaarschijnlijk geen verslag van wat er werkelijk is gebeurd, maar dat doet niets af aan de zeggingskracht van het kerstevangelie. Je zou kunnen zeggen dat het hier gaat om een verbeelding van hogere orde. Omdat die verbeelding ons raakt en iets in onszelf losmaakt dat niet te vergelijken is met wat in de social media over ons wordt uitgestort. Veel mensen in onze omgeving lijden aan socialbesitas, maar hun aanhoudend getuur op de smartphone schermpjes brengt ze niet dichterbij de waarden die onder het kerstverhaal verscholen liggen.

 

Godfried Bomans heeft, op de onvergelijkelijk  wijze waarop hij dit kon, een kerstverhaal geschreven waarin de tegenstelling tussen de waan van de dag en de eeuwigheidswaarde van de geboorte van Jezus op een verrassende manier aanschouwelijk wordt gemaakt. Zijn verhaal begint met een man die het kerstfeest thuis eens grondig wilde vieren.

 

Hij versierde de kamer met rode bellen, deed bij drie winkels boodschappen voor het kerstmaal en dekte de tafel feestelijk. Naast ieder bord plaatste hij een kaarsje en toen alles klaar was, nodige hij zijn familie uit om plaats te nemen aan de dis. Voordat ze gingen eten, las hij voor over Maria en Jozef die alle herbergen moesten aflopen, maar nergens een onderkomen voor de nacht konden vinden. Maar dat het kind toch werd geboren, al was het dan in een stal.

 

En iedereen die aan tafel zat verwonderde zich over de hardvochtigheid van al die herbergiers, want zoiets kwam nu gelukkig niet meer voor. En ze zouden net gaan eten, toen de bel ging. De man legde zijn vork verstoord neer en zei: “dat is nu vervelend, er is ook altijd wat” . En hij slofte naar de voordeur.

 

Er stond een man op de stoep met een baard en heldere lichte ogen. Hij vroeg of hij hier ook schuilen mocht, want het sneeuwde en het was koud. De beide mannen keken elkaar een ogenblik zwijgend aan en toen werd de een door drift bevangen. “Uitgerekend op kerstmis”, zei hij, “zijn er geen andere avonden”. En hij sloeg de deur hard achter zich dicht.

Maar terug in de kamer kam er een vreemd gevoel over hem en het eten smaakte hem ineens niet meer. “ik ga nog eens even kijken”, zei hij. “Er is iets gebeurd, maar ik weet niet wat”.

 

Hij liep terug naar de stoep en keek in de warrelende sneeuw. Daar zag hij de man nog juist om de hoek verdwijnen, met een jonge vrouw naast zich, die zwanger was.

 

Toen hij weer in de kamer kwam, zag hij bleek en er stonden tranen in zijn ogen. “Zeg maar even niets”, zei hij. “Die wind is wat schraal, het gaat wel weer over”. En hij zette zich weer aan het feestmaal. Het bleef die nacht sneeuwen, de hele nacht door en het was een donkere nacht. Maar later werd verteld dat boven een boerenschuur in de buurt een heldere ster was waargenomen.

 

Ik heb het verhaal in verkorte en iets veranderde vorm verteld, maar de kern is duidelijk: hoe zeer we ook met de mond belijden dat we goed voor elkaar moeten zijn, dat we iets voor elkaar over moeten hebben, de praktijk blijkt altijd weerbarstiger dan de leer. Want we worden in het dagelijkse leven door allerlei bijkomstigheden afgeleid van de echte boodschap die ons met kerst wordt doorgegeven. En die boodschap gaat over licht en duisternis. In de proloog van het Johannesevangelie is er sprake van het woord, de logos, waar alles door is ontstaan en dat die logos leven is en licht voor de mensen. Licht dat schijnt in de duisternis en door die duisternis niet is gegrepen. Licht tussen mensen, zo zou je het ook kunnen zeggen.

 

Geleerde wetenschappers kunnen ons vertellen dat licht een natuurkundig verschijnsel is, elektromagnetische golven die zichtbaar zijn voor het menselijk oog. Dat zal wel zo zijn, maar licht heeft vooral een gevoelswaarde. Dat zit in ons omdat leven zonder licht niet mogelijk is. De vruchten van de aarde, het groeien van de gewassen en de bomen, het proces waardoor de natuur zich verjongt en vergroent, het is niet mogelijk zonder zonlicht. En dat is ook in ons taalgebruik en onze zegswijzen teug te vinden. Licht heeft een gunstige  betekenis, donker juist niet. Licht staat voor weldaad, voor goddelijkheid en blijdschap. Donker staat voor narigheid, angst en slechtheid.

 

De bijbelschrijvers zijn van die gevoeligheid voor het licht doordrongen geweest, toen zij in Genesis schreven dat God zei “er moet licht komen” en er was licht. Dat God zag dat het licht goed was en hij het licht scheidde van de duisternis. Jesaja die spreekt van een volk dat in duisternis ronddoolt en een schitterend licht ziet (Jesaja 9). En Johannes, die het heeft over het ware licht dat naar de wereld kwam om ieder mens te verlichten. In alle religies speelt het licht een grote rol. Van de zonnehymne van de Egyptische farao Aton tot het zonnelied van Franciscus van Azzizi, de zon als brenger van het goddelijke licht is de spil van veel godsdiensten. Reeds de ouden hebben naar de hemel gekeken, naar het uitspansel van oplichtende sterren tegen een gitzwarte achtergrond, zij hebben overdag de stralen van de zon op hun gezicht gevoeld en hun verbinding met het terugkomend licht gevierd door aanbidding en verering van het goddelijke dat daarachter verborgen moest gaan.

 

Het is volkomen invoelbaar en voorstelbaar dat alles rondom kerst met licht te maken heeft. De geboorte van het Christuskind is een directe verwijzing naar het licht dat ons de weg zal wijzen in het donker waarin wij ronddwalen. Het verlangen naar dat licht zit in alle mensenzielen verankerd en het verklaart ook waarom kerst niet alleen door gelovigen, maar ook door atheïsten op een uitbundige manier wordt gevierd.

Lichtjes in de kerstboom, lichtjes in de tuin en rondom het huis, kaarsen op de tafel voor het kerstdiner, iedereen doet er aan, ongeacht wat hij of zij gelooft of niet gelooft. De magie van het licht dat terugkeert inde donkere dagen, het is iets dat ook resoneert in de ziel van de mensen die niets willen weten van geloof, God, de bijbel of Jezus Christus. Zij noemen het sprookjes of bijgeloof, maar ze doen gepassioneerd mee aan de verbeelding van dit bijgeloof, want het raakt ze in hun onderbewustzijn. Want iets in ons vertelt ons dat het licht aanzet tot een levenshouding die de wereld nodig heeft. Wie licht brengt, verspreidt vrede en medemenselijkheid, wie het licht in zich draagt is begaan met het lot van anderen en is op zoek naar de Christus in hemzelf.

 

De Christus in onszelf, het is het licht dat ons het vermogen geeft tot het maken van onderscheid. Dat ons tot vrije, onafhankelijke mensen maakt die herkennen wat uit het licht wordt geboren of wat tot de duisternis behoort. Dat onderscheid, die herkenning is nodig in een tijd waarin we veelvuldig afgeleid worden van de boodschap van kerst en menig mens de dupe wordt van de verleidingen van commercie en materialisme.

 

De Evangeliën beschrijven het kerstgebeuren alle op hun eigen manier, maar het is geen nepnieuws. Het is de beschrijving van een teer begin, de geboorte van een kind. Geen overweldigend en spectaculair ingrijpen van God, maar een klein begin van een ommekeer in het denken van mensen. Een denken dat afstand neemt van geweld en intimidatie en de kracht zoekt in zachtheid. En zachtheid kun je niet breken, hardheid wel.